Victor

Viktor Vitanza er bandarískur sérfræðingur í retórík. Hann telur að ein leið út úr hugsanavillum nútíma tvíhyggju, þeirri áráttu manna að sjá sífellt tvær hliðar á hverju máli, bara tvær, og þá er yfirleytt önnur ætíð réttari, sé í fornri málmynd sagna í miðstigi, þegar sögnin er hvorki virk, gerandi, eða óvirk, eitthvað er gert við einhvern. Miðstigið hefur átt undir högg að sækja undanfarnar aldir, það var viðtekin venja í Grikklandi Aristótelesar, og í fornri Sanskrít, og íslenska er trúlega eitt fárra nútímamála sem heldur miðstiginu til haga í almennri notkun. Þannig getur barnið „tengst" móðurinni og móðirin tengst barninu, það „gerist" bara án þess að neinn sé virkur og neinn óvirkur.
Í frægri mynd Michaelangelo's af sköpun Adams efast fáir um að það sé Guð sem gefur Adami líf sitt í snertingunni. Guð skapar Adam, Adam er skapaður af Guði. Hér er Endurreisnin í hápunkti sínum og uppgangur tvíhyggjunnar í sínu hæsta veldi, en ...

Snið

Sniðin í litla herberginu, pappaþrykk, þar sem sniðaformið er umlukið áru, eins og þau séu himnesk, og tengsl þeirra við litla barnsskyrtuna, augsynilega búin til eftir sniðunum í salnum við hliðina á, hlýtur maður að setja í samhengi við annan þátt grískrar heimspeki, og í raun upphaf bæði tvíhyggjunnar og mannhyggjunnar sem leiðir af henni. Platón leitaði einmitt að lausn gátunnar um tilganginn, og þess hvað réði skipulagi hluta. Hann taldi að allir hlutir, dýr og menn, ættu sér æðri fyrirmynd, tilgang, eðli, sem réði gerðum manna í leit þeirra að fullkomnun í guðlegum anda.

Ef við rekjum þá hugmynd í sýningu Bjarkar, er þetta vísunin í sniðunum sem eru frummynd skyrtunnar, sem er þá einnig frummynd litlu manneskjunnar sem verður til af skyrtunni? En - ef við fylgjum þeim þræði enn frekar, og lítum á innsetningu Bjarkar sem allegoríu um sköpunina - þá verður of mikið eftir, skyrtan nær einungis að forma, fullkomlega, lítið brot af „efninu" í salnum, afgangurinn, ófullkominn, flæðandi í óendalegum fellingum yfirgnæfir fullkomið formið, skyrtuna, hina guðlegu fyrirmynd.

Sköpun

Sýning Bjarkar leikur sér með sköpunarsöguna, setur hana fram í mörgum myndum, þungamiðjan persónuleg reynslusaga sem varpast yfir í heildarhugsunina um tilgang lífsins, manns og guðs. Óhugnanleg reynslan af kennslunum, með vísan í Aristóteles, er þungamiðjan sem annað í syningunni er stef við, formið gefur undan, skýin verða þeim yfirsterkari, miðstigið tekur við af sköpun tvíhyggjunnar. Í kennslunum og uppgötvun þeirra felst sú óhuggulega uppgötvun að í sköpuninni er hvorki hægt að greina geranda eða þolanda. Veran skapast í kennslunum, báðar verurnar skapast í kennslunum, því þau eru óneitanlega tvívirk, barn snertir móður, móðir snertir barn - eða öllu heldur, svo við nýtum möguleika tungumálsins - barn og móðir „snertast". Þannig verða barn og móðir til í sömu snertingunni. Ef við teljum að hér séum við komin að kjarna sýningarinnar, þá erum við kannski jafnframt komin að raunverulegri uppgötvun Michaelangelos í svonefndri sköpun Adams, þar, eins og í mynd Bjarkar, eru það kennslin sem er þungamiðja myndarinnar, þungamiðja sem bæði Adam og Guð hverfast um. Í nafninu, undirtextanum, er okkur talin trú um að um sköpun Adams sé að ræða, en, eins og verk Bjarkar sýnir gjörla, þá er það styrkur myndarinnar að hafa í raun ekki í sér tvíhyggja tengsl, orsakatengsl - í mynd Michaelangelos er það því ekki síður Guð sem er skapaður fremur en Adam, báðir skapast í snertingunni, í kennslunum - maður og guð - guð og maður.

Og þegar Guð er dauður, og maðurinn, því þeir voru skapaðir í sömu andrá - tvíhyggjunnar, þegar við skiljum að það eru í raun engar frummyndir handan þess sem við venjulega sættum okkur við sem raunveruleika, þá eru kennslin ein eftir, þaðan sem allt spratt, og veran gæti þá (kannski) mætt örlögum sínum, örlögum sem skapast. Það er þessi stund, og uppgötvun hennar, sem hefur sýnilega ógnvænlegar afleiðingar, en á sama tíma gefur hún okkur færi á að taka þátt í örlögunum, í gegnum sterk kennslin sem eru hvorki annars né hins, heldur eilíflega í miðstigi.